Л.Мижиддорж: Харвардад элсэхийн тулд заавал дэлхийн шилдэг сургуулийг төгссөн байх шаардлагагүй

Ингэснээр Л.Мижиддорж

Монголбанкны Мөнгөний бодлогын хорооны эдийн засагч Л.Мижиддорж ярилцлага өглөө.

МУИС-ийн ‘Байгаль-Эх’ ахлах сургуулийг төгссөн. 2012 онд МУИС-ийн Эдийн засгийн факультетэд элсэн орсон. Их сургуулиа төгсөөд Монгол Улсын Төв банкинд зургаан жил ажиллаж, энэ хугацаанд англи хэлний мэдлэгээ дээшлүүлсэн. Ингэснээр Л.Мижиддорж зохих шалгалтаа өгч, дэлхийн шилдэг их сургууль болох Харвардад үргэлжлүүлэн суралцах урилга авчээ.

-Юуны өмнө дэлхийн шилдэг их сургуульд суралцах урилга хүлээн авсанд баяр хүргэе. Хэзээнээс гадаадад суралцахаар төлөвлөж, бэлдэж эхэлсэн тухайгаа ярина уу?

-Баярлалаа. Би оюутан байхаасаа л гадаадад сурах сонирхолтой байсан. Тэр үед би өөрөөсөө “Яагаад би ч гэсэн дэлхийн жишигт хүрсэн боловсрол эзэмшиж, туршлага хуримтлуулж, эх орныхоо хөгжилд хувь нэмрээ оруулж болохгүй гэж” гэж боддог байлаа.

Сургуулиа төгсөөд Монгол Улсын Төв банкны Мөнгөний бодлогын газарт зургаан жил ажилласан. Энэ хугацаанд би маш их зүйлийг сурсан. Мөн TOEFL, GRE гэсэн шалгалтандаа бэлдэж эхэлсэн.

-Шалгалтанд бэлдэж байхдаа ямар бэрхшээл тулгарсан талаараа ярина уу?

-Хамгийн том асуудал бол англи хэл байсан. Их сургуулиа төгсөхөд миний англи хэл тийм ч сайн биш байсан. Би англи хэл дээр ном, сэтгүүл уншиж, дуу, подкаст сонсож англи хэлээ сайжруулахын тулд бараг гурван жил зарцуулсан. Би дөрвөн удаа TOEFL, хоёр удаа GRE шалгалт өгсөн. Хоёр жил TOEFL-д бэлдэж байж 93 оноо авсан.Гэхдээ дэлхийн шилдэг их дээд сургуульд элсэн ороход 100-аас дээш оноо авах ёстой учраас дахин шалгалт өгөх шаардлагатай болсон.

– Ажиллаж байхдаа англи хэл сурах нь тийм ч амар ажил биш байх. Та цагаа хэрхэн зохицуулсан бэ?

-Мэдээж надад амар байгаагүй. Гэсэн хэдий ч, хэрэв та ямар нэгэн зүйл хийхийг үнэхээр хүсч байвал арга замыг олох болно. Жишээлбэл, манай ажил өглөө 9 цагт эхэлдэг. Өглөө 8 цагт ажилдаа ирээд шалгалтандаа нэг цаг бэлдсэн. Би ч бас ажлаа тараад 1-2 цаг хийсэн.

-Таны зорилго анхнаасаа Харвард руу чиглэж байсан уу?

-Үгүй, тийм биш байсан. Ямар ч байсан дэлхийд онц, дунд зэрэгт ордог их дээд сургуулиудад өргөдлөө явуулсан. Би арав орчим их сургуульд элссэний дөрөв нь намайг урьсан бөгөөд тэдний дунд Харвард байсан.

-Харвардад элсэхэд тавигдах шаардлагуудын тухайд? Элсэхэд шаардагдах эссэгийн талаар мэдээлэл өгөхгүй юу?

-Харвардын хувьд хамгаалах захидал, эссэ заавал байх ёстой. Шаардлагыг биелүүлэхийн тулд багштайгаа урьдчилан зөвлөлдөх шаардлагатай. Хоёрдугаарт, сургуулийн дүн, TOEFL, GRE оноо нь шаардлага хангасан байх ёстой. Гуравдугаарт, та дөрвөн төрлийн эссэ бичих хэрэгтэй. Эссэ бол хамгийн чухал хэсэг бөгөөд би бичихэд хамгийн их цаг зарцуулсан. Эдгээр шаардлагыг биелүүлж, материалаа бүрдүүлсний дараа тухайн их сургуулиас таныг тэнцсэн эсэх талаар тодорхой хугацааны дараа мэдэгдэх болно. Эдгээр бүх үе шатыг туулсан туршлагатай хүнтэй зөвлөлдөх нь маш чухал юм. Энэ хүн таны алдааг засаж, зөв ​​чиглэлд чиглүүлэх болно.

Миний эссэнд манай улс ямар асуудал тулгараад байгаа, өөрийн сонгосон мэргэжлээрээ магистрын зэрэг хамгаалснаар ямар шийдэлд хүрч болох, улс орны хөгжилд оруулах хувь нэмрийг минь хөндсөн олон сэдвийг хөндсөн. Миний дөрвөн асуулт бүхий эссэгтээ олон улсын хөгжлийн хөтөлбөр, төрийн захиргааны байгууллагуудын асуудал, түүнийг шийдвэрлэх гарц, манлайлал, миний тухай зэрэг сэдвүүдийг хөндсөн. Төв банкинд хуримтлуулсан туршлага дээрээ үндэслэсэн эссэ.

-Яагаад Харвардаас төрийн удирдлагын анги сонгосон юм бэ?

-Ажил мэргэжлээрээ илүү мэргэшихийн тулд төрийн удирдлагын ангийг сонгосон. Манай сургалтын үндсэн хөтөлбөр нь дэлхийн эдийн засагт суурилдаг. Монгол Улс хөгжиж буй орнуудын нэг учраас эдийн засгийн хүндрэлтэй байгаа. Энэ хүрээнд Харвард надад боломжит шийдлүүдийг олоход тусална.

– Та 2020 онд урилга хүлээн авлаа. Хичээлийн жилээ хойшлуулсан шалтгаанаа ярина уу?

-Би 2020 оны өвөл бүх материалаа явуулж, мөн оны хавар урилга авсан. Хэдийгээр би Харвардад суралцах эрх авсан ч сургалтын төлбөртэй холбоотой асуудалтай тулгарсан. Харвардын их сургууль маш өндөр үнэтэй. Харвардын их сургуулиас надад олгосон тэтгэлгийн хэмжээ хангалтгүй байсан. Тэгээд хичээлээ нэг жилээр хойшлуулахад хүрсэн.

Аз болж Ерөнхий сайдын нэрэмжит тэтгэлгийг хүртэх завшаан тохиолоо.

-Зарим хүмүүс Харвардад элсэнэ гэдэг жирийн улсын сургууль төгссөн хүмүүсийн хувьд бараг боломжгүй мөрөөдөл мэт гэж үздэг.

-Хүнээс л шалтгаална. Харвард томоохон сорилт мэт санагдаж магадгүй. Гэхдээ хэрэв та академик шаардлагыг хангаж чадвал үүнийг туршиж үзэх хэрэгтэй. Харвардад элсэхийн тулд дэлхийн шилдэг сургууль, их сургуулийг төгссөн байх албагүй.

Дээрээс нь өдөр бүр дадлага хийвэл таны англи хэл сайжирна. Та өдөр бүр англи хэл дээр кино үзэж, подкаст сонсож, ном унших боломжтой. Ингэж л би англи хэлээ сайжруулсан.